İş Kazasını Oluşturan Etkenler

İş kazalarının ve meslek hastalıklarının sonuçları büyük önem arz etmektedir. Bu nedenle yaşanacak olayların önlenmesi ülkeler için hem sosyal hem ekonomik hem de siyasi yönlerden olumlu sonuç doğuracaktır. Meydana gelen iş kazaları yalnızca işçiyi etkilemez. İşçinin ailesini, iş arkadaşlarını, yakınlarını da etkiler. Hatta bununla da kalmaz aynı iş kolundaki diğer işçileri, işverenleri ve sendikaları etkiler. Bununla birlikte tüm toplum bir iş kazasından etkilenmiş olur. Bu sebeple iş kazaları ve meslek hastalıkları, işçilerin çalıştıkları işyerine ve yaşadıkları çevreye etki eden sosyal bir olay halini alır.

Ülkedeki iş kazalarının ve meslek hastalıklarının artması toplumun psikolojisini ve ekonomiyi olumsuz yönde etkiler. Bu da çalışma kalitesinin ve iş huzurunun bozulmasına neden olacaktır. Bu nedenle iş güvenliğine ve iş sağlığına gereken özenin gösterilmesi, iş kazalarının ve meslek hastalıklarının önlenmesinde önemli gelişmeler sağlayacaktır.

 

Psikolojik Etkenler

Bilim ve teknolojinin her geçen gün gelişmesiyle birlikte birçok yeni sektör ortaya çıkmaktadır. Bu da beraberinde artan iş kazalarını getirmektedir. İş kazalarının artmasının sebeplerinden biri de çalışanlarla alakalı kişisel özelliklerdir.

Tam da bu noktada ortaya önemli bir zorluk çıkmaktadır; işe uygun çalışan seçme. Bunun için ülkemizde yapılan işe giriş muayenelerinde genel olarak adayın, bedensel bir hatasızlığı olup olmadığına bakılmakta. Bunun yanı sıra bir akciğer filmi ile muayene işlemi tamamlanmaktadır. Fakat bir işçinin neden olduğu herhangi bir iş kazası incelendiğinde, yukarıda bahsedilen muayenelerden geçmiş kişinin, çok daha farklı etkilerin altısında kalarak yaralandığı hatta başkalarının da zarar görmesine neden olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle iş kazası ve meslek hastalığı araştırmaları yapılırken başka nedenlerin de göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

Çalışma hayatında bulunan işletmelerin bu konuda işçi seçiminde daha dikkatli davranmaları gerekmektedir. Son yıllarda işletmelerin hızla gelişen insan kaynakları departmanlarının bu konu üzerine eğildiğini söyleyebiliriz. Bu departmanlarda çalışanlar, yapılan işe göre en uygun kişiyi seçerken azami gayret göstermelidirler.

İş kazaları ve meslek hastalıklarını meydana getiren kişisel etkenler üç grupta toplanabilir.

  1. Kişisel Özellikler

Kişinin cinsiyeti, yaşı, eğitim durumu, medeni hali ve iş tecrübesidir.

  1. Fizyolojik Nedenler

Kişinin boy, kilo gibi fiziksel yetersizlikleri, yorgunluk ve uykusuzluk halidir.

  1. Psikolojik Özellikler

Kişinin zeka seviyesi, duygusal durumu, görme yeteneği, iş tatmini, kaza eğitimi, monotonluk, yabancılaşma duygusu, stres, risk kabullenme, psikolojik rahatsızlıklar, alkol ve uyuşturucu bağımlılığıdır.

 

Sosyolojik Etkenler

İş kazalarının nedenleri arasında kişilerin dikkatsizlikleri önemli bir etken sayılırken, sosyolojik açıdan ele alındığında bu nedenler oldukça az miktarda kaza nedeni olarak görülmektedir. Yaşanan iş kazalarını sosyolojik olarak inceleyen çalışmalar; sanayi alanındaki çıkar çatışmaları, işçileri ciddi anlamda risk altına soktuğunu göstermektedir. Bu konuda meslek, eğitim, kazanç ve çevre şartları baz alınarak yapılmış birçok çalışma mevcuttur. Bu bağlamda her meslek grubunun çeşitli zorlukları ve çalışma şartları olduğu dikkate alındığında, insanların çalışmaları sırasında ya da sonrasında başlarına gelebilecek kazalarda sosyal faktörlerin göz önünde bulundurulması büyük önem arz etmektedir.

Diğer açıdan, toplum psikolojisi konusundaki gelişmeler iş kazalarıyla ilgili nedenlerin bir bölümünün işyeri dışında aranması gerçeğini gözler önüne sermiştir. Bununla ilgili yapılan çalışmalarda, işçilerin kazalara olan eğilimlerinin artışında işyeri dışındaki bazı etkenlerinde rol oynadığı savunulmuştur.

Sosyal uyumun da konunun içine katıldığı çalışmalarda, kazaya sebebiyet veren çalışanların çoğunluğunda ailevi problemler, sosyopatik davranışlar, suçluluk psikolojisi, yasalara karşı gelme, başkalarıyla iyi geçinmeme, sorumsuzluk, zararlı alışkanlık ve bağımlılık gibi durumların bulunduğu ortaya çıkmıştır.