Meslek Hastalıkları

 

Çalışma hayatında yürütülen işin koşulları nedeniyle oluşan hastalıklar, meslek hastalıklarıdır. Sanayinin ilerlemesiyle birlikte meslek hastalıkları önem kazanmıştır. Sanayideki ilerlemeye paralel olarak gelişen ve kullanılmaya başlanan yeni teknolojiler ve maddeler yeni hastalıklar ortaya çıkarmıştır. Bu yeni hastalıklar meslek hastalıkları olarak da tanımlanabilir. Meslek hastalıklarındaki temel şart; işçinin sürekli olarak bir işte çalışması sebebiyle sağlığının bozulmasıdır. Örnek vermek gerekirse; Radyoaktif maddeler ile çalışan bir işçi, koruyucu donanımı bozulduğu için aşırı radyasyona maruz kalıp hayatını kaybederse bu iş kazasıdır. Fakat aynı işte sürekli olarak çalışıp gelecekte kanser olması bir meslek hastalığıdır.

 

Meslek hastalıkları işçinin sağlığını bozduğundan tazminat talebi gerektirir ve belirli yasalarla tanımlanmıştır.  Meslek hastalıklarının yasalarda yer alan tanımı şu şekildedir:

 

“Meslek hastalığı, sigortalının çalıştırdığı işin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, sakatlık veya ruhi arıza halleridir. Bu kanuna göre tespit edilmiş olan hastalıklar listesi dışında herhangi bir hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılmaması üzerinde çıkabilecek uyuşmazlıklar, Sosyal Sigortalar Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır.”

 

Meslek hastalıkları temel olarak beş grupta toplanmıştır. Bu listede bulunan hastalıkların belirtileri, ne tür işlerde görüldükleri ve çalışanın işten ayrıldıktan sonra hastalanması durumunda hastalıkların mesleksel olup olmadığına karar verebilmek için ne kadar zamanın geçmesi gerektiği gibi konular ilgili yerlerde belirtilmiştir.

 

Listede bulunan meslek hastalıkları şu beş grupta toplanmıştır:

  1. Fiziki etkenlerle olan meslek hastalıkları
  2. Kimyasal maddelerden kaynaklanan meslek hastalıkları
  3. Mesleki deri hastalıkları
  4. Mesleki bulaşıcı hastalıklar
  5. Diğer meslek solunum sistemi hastalıkları

 

Araştırmalar ilerledikçe, yeni hastalıklar tespit edilmektedir. Fakat bunların ilgili yasalara geçirilmesinde geç kalınmaktadır.

 

Amerikan çalışma örgütü ise meslek hastalıklarını sınıflandırırken yedi gruba ayırmıştır. Bunlar:

  1. Toz kaynaklı akciğer hastalıkları
  2. Deri tahribatı ve yaralanmaları
  3. Zehirli maddelere karşı bağımlılık oluşması
  4. Toksit maddeler nedeniyle zehirlenme
  5. Travmaya bağlı hastalıklar
  6. Fiziksel maddelerden kaynaklanan hastalıklar
  7. Diğer meslek hastalıkları

 

 

Meslek Hastalıklarının Nedenleri

 

İşyerlerindeki çalışanların sağlıklarını olumsuz olarak etkileyen, hastalıklara yol açan kaynaklar oldukça fazladır. Kimyasal nedenler ve fiziki nedenler olmak üzere meslek hastalıklarının nedenlerini ikiye ayırabiliriz. Fiziksel nedenleri; hava koşulları, aydınlatma, gürültü, çalışma şartları ve ergonomi olarak sayılabilir. Kimyasal nedenlere gelince; civa, benzin, kurşun, arsenik, azot, nitro amin ve analin türevleri sayılabilir. Bunlar çalışanları olumsuz olarak etkileyen, sağlığa zararlı maddelerdir.

 

Meslek hastalıklarına sebep olacak diğer kaynaklar altı grupta sınıflandırılabilir:

  1. Bakterilerden oluşanlar
  2. Tozlardan oluşanlar
  3. İşyerinin psikososyal ortamı
  4. Organik cisimlerden oluşanlar
  5. Madensel cisimlerden oluşanlar
  6. Fiziki ve mekanik etkilerden oluşanlar

 

Yapılan bu sınıflandırmada işyerinin psikososyal ortamı dikkat çekmektedir. Çalışma ortamındaki koşullar işçilerde strese ve strese bağlı rahatsızlıklara yol açabilmektedir. Günümüzde işten kaynaklanan stersin, meslek hastalıkları üzerinde önemli etkileri olduğu bilinmektedir.

 

Meslek hastalıklarının nedenleri insan davranışlarından bağımsızdır. Gerekli önlemler alınmadığı takdirde her işçi meslek hastalıklarıyla karşılaşabilir. Bu durumda işçinin, o işyerinde çalışıyor olmaktan başka hiçbir rolü yoktur.